9 . شهيد اوّل : اگر دروغ شاهدان ثابت شود ، حكم ، نقض و مال بازگردانده مىشود . اگر اعادهء مال ممكن نباشد ، شاهدان غرامت مىپردازند و در هر صورت ، تعزير و رسوا مىشوند . « 1 » 10 . حرّ عاملى : شاهد زور به مقدارى كه امام مصلحت بداند ، تازيانه مىخورد و پس از اين كه او را گرداندند تا شناخته شود ، زندانى مىشود و ديگر شهادت او را نمىپذيرند ، مگر اين كه توبه كند . « 2 » 11 . سيّد على طباطبائى : واجب است شاهدان زور در شهر خود و اطراف آن رسوا شوند تا از شهادت دوبارهء ايشان پرهيز شود و ديگران هم درس عبرت بگيرند و تعزير به اندازه‌اى است كه امام و حاكم براى قطع ريشهء گستاخى صلاح بداند و دليل آن روايت سماعه است كه در من لا يحضره الفقيه و تهذيب الاحكام و جز آن با طرق مختلف و معتبر وارد شده است رواياتى كه موثق و قوى در ميان آن است و مىگويد : شاهدان زور به عنوان حد تازيانه مىخورند و وقت معيّنى ندارد [ هر وقت مىشود اين كار را انجام داد ] . اين به دست امام است و دور گردانده مىشوند تا شناخته شوند . در بعضى روايات اضافه شده است : تا اين كه ديگر چنين كارى نكنند . « 3 » 12 . فاضل هندى : شاهدان زور همانند ديگر مرتكبان كبيره بايد تعزير شوند تا درس عبرت براى ديگران باشد . . . به اين كه در محله يا قبيله يا مسجدشان جار بزنند كه فلانى شاهد زور است او را بشناسيد و سرش را نمىتراشند و سوارش نمىكنند او را نمىگردانند و خودش عليه خودش جار نمىزند و مثله نمىشود ؛ زيرا اصل - بدون اين كه معارضى داشته باشد - عدم انجام چنين كارهايى است . . . « 4 » 13 . فاضل نراقى : واجب است شاهد زور به دليل سه روايت موثق ، در شهرش و اطراف آن رسوا شود تا آنان را كسى به شهادت نگيرد و ديگران هم درس عبرت بگيرند و واجب است به اندازه‌اى كه حاكم صلاح مىداند ، تعزير شود . « 5 » 14 . شيخ محمد حسن نجفى : بىهيچ اختلافى واجب است شاهد زور به آنچه حاكم صلاح مىداند تعزير شود ؛ مثلا تازيانه بخورد يا در قبيله و محله‌اش جار بزنند كه فلانى

--> ( 1 ) . روضة البهيّه ، ج 3 ، ص 159 . ( 2 ) . بداية الهدايه ، ج 2 ، ص 441 . ( 3 ) . رياض المسائل ، ج 15 ، ص 431 . ( 4 ) . كشف اللثام ، ج 2 ، ص 212 . ( 5 ) . مستند الشيعة ، ج 2 ، ص 685 .